{
  "chapter": 14,
  "verses": [
    {
      "id": "14.1",
      "chapter": 14,
      "verse": 1,
      "speaker": "krishna",
      "sanskrit": "परं भूयः प्रवक्ष्यामि ज्ञानानां ज्ञानमुत्तमम् ।\nयज्ज्ञात्वा मुनयः सर्वे परां सिद्धिमितो गताः ॥",
      "iast": "paraṃ bhūyaḥ pravakṣyāmi jñānānāṃ jñānamuttamam |\nyajjñātvā munayaḥ sarve parāṃ siddhimito gatāḥ ||"
    },
    {
      "id": "14.2",
      "chapter": 14,
      "verse": 2,
      "speaker": "krishna",
      "sanskrit": "इदं ज्ञानमुपाश्रित्य मम साधर्म्यमागताः ।\nसर्गेऽपि नोपजायन्ते प्रलये न व्यथन्ति च ॥",
      "iast": "idaṃ jñānamupāśritya mama sādharmyamāgatāḥ |\nsarge'pi nopajāyante pralaye na vyathanti ca ||"
    },
    {
      "id": "14.3",
      "chapter": 14,
      "verse": 3,
      "speaker": "krishna",
      "sanskrit": "मम योनिर्महद्ब्रह्म तस्मिन् गर्भं दधाम्यहम् ।\nसंभवः सर्वभूतानां ततो भवति भारत ॥",
      "iast": "mama yonirmahadbrahma tasmin garbhaṃ dadhāmyaham |\nsaṃbhavaḥ sarvabhūtānāṃ tato bhavati bhārata ||"
    },
    {
      "id": "14.4",
      "chapter": 14,
      "verse": 4,
      "speaker": "krishna",
      "sanskrit": "सर्वयोनिषु कौन्तेय मूर्तयः सम्भवन्ति याः ।\nतासां ब्रह्म महद्योनिरहं बीजप्रदः पिता ॥",
      "iast": "sarvayoniṣu kaunteya mūrtayaḥ sambhavanti yāḥ |\ntāsāṃ brahma mahadyonirahaṃ bījapradaḥ pitā ||"
    },
    {
      "id": "14.5",
      "chapter": 14,
      "verse": 5,
      "speaker": "krishna",
      "sanskrit": "सत्त्वं रजस्तम इति गुणाः प्रकृतिसंभवाः ।\nनिबध्नन्ति महाबाहो देहे देहिनमव्ययम् ॥",
      "iast": "sattvaṃ rajastama iti guṇāḥ prakṛtisaṃbhavāḥ |\nnibadhnanti mahābāho dehe dehinamavyayam ||"
    },
    {
      "id": "14.6",
      "chapter": 14,
      "verse": 6,
      "speaker": "krishna",
      "sanskrit": "तत्र सत्त्वं निर्मलत्वात्प्रकाशकमनामयम् ।\nसुखसङ्गेन बध्नाति ज्ञानसङ्गेन चानघ ॥",
      "iast": "tatra sattvaṃ nirmalatvātprakāśakamanāmayam |\nsukhasaṅgena badhnāti jñānasaṅgena cānagha ||"
    },
    {
      "id": "14.7",
      "chapter": 14,
      "verse": 7,
      "speaker": "krishna",
      "sanskrit": "रजो रागात्मकं विद्धि तृष्णासङ्गसमुद्भवम् ।\nतन्निबध्नाति कौन्तेय कर्मसङ्गेन देहिनम् ॥",
      "iast": "rajo rāgātmakaṃ viddhi tṛṣṇāsaṅgasamudbhavam |\ntannibadhnāti kaunteya karmasaṅgena dehinam ||"
    },
    {
      "id": "14.8",
      "chapter": 14,
      "verse": 8,
      "speaker": "krishna",
      "sanskrit": "तमस्त्वज्ञानजं विद्धि मोहनं सर्वदेहिनाम् ।\nप्रमादालस्यनिद्राभिस्तन्निबध्नाति भारत ॥",
      "iast": "tamastvajñānajaṃ viddhi mohanaṃ sarvadehinām |\npramādālasyanidrābhistannibadhnāti bhārata ||"
    },
    {
      "id": "14.9",
      "chapter": 14,
      "verse": 9,
      "speaker": "krishna",
      "sanskrit": "सत्त्वं सुखे सञ्जयति रजः कर्मणि भारत ।\nज्ञानमावृत्य तु तमः प्रमादे सञ्जयत्युत ॥",
      "iast": "sattvaṃ sukhe sañjayati rajaḥ karmaṇi bhārata |\njñānamāvṛtya tu tamaḥ pramāde sañjayatyuta ||"
    },
    {
      "id": "14.10",
      "chapter": 14,
      "verse": 10,
      "speaker": "krishna",
      "sanskrit": "रजस्तमश्चाभिभूय सत्त्वं भवति भारत ।\nरजः सत्त्वं तमश्चैव तमः सत्त्वं रजस्तथा ॥",
      "iast": "rajastamaścābhibhūya sattvaṃ bhavati bhārata |\nrajaḥ sattvaṃ tamaścaiva tamaḥ sattvaṃ rajastathā ||"
    },
    {
      "id": "14.11",
      "chapter": 14,
      "verse": 11,
      "speaker": "krishna",
      "sanskrit": "सर्वद्वारेषु देहेऽस्मिन्प्रकाश उपजायते ।\nज्ञानं यदा तदा विद्याद्विवृद्धं सत्त्वमित्युत ॥",
      "iast": "sarvadvāreṣu dehe'sminprakāśa upajāyate |\njñānaṃ yadā tadā vidyādvivṛddhaṃ sattvamityuta ||"
    },
    {
      "id": "14.12",
      "chapter": 14,
      "verse": 12,
      "speaker": "krishna",
      "sanskrit": "लोभः प्रवृत्तिरारम्भः कर्मणामशमः स्पृहा ।\nरजस्येतानि जायन्ते विवृद्धे भरतर्षभ ॥",
      "iast": "lobhaḥ pravṛttirārambhaḥ karmaṇāmaśamaḥ spṛhā |\nrajasyetāni jāyante vivṛddhe bharatarṣabha ||"
    },
    {
      "id": "14.13",
      "chapter": 14,
      "verse": 13,
      "speaker": "krishna",
      "sanskrit": "अप्रकाशोऽप्रवृत्तिश्च प्रमादो मोह एव च ।\nतमस्येतानि जायन्ते विवृद्धे कुरुनन्दन ॥",
      "iast": "aprakāśo'pravṛttiśca pramādo moha eva ca |\ntamasyetāni jāyante vivṛddhe kurunandana ||"
    },
    {
      "id": "14.14",
      "chapter": 14,
      "verse": 14,
      "speaker": "krishna",
      "sanskrit": "यदा सत्त्वे प्रवृद्धे तु प्रलयं याति देहभृत् ।\nतदोत्तमविदां लोकानमलान्प्रतिपद्यते ॥",
      "iast": "yadā sattve pravṛddhe tu pralayaṃ yāti dehabhṛt |\ntadottamavidāṃ lokānamalānpratipadyate ||"
    },
    {
      "id": "14.15",
      "chapter": 14,
      "verse": 15,
      "speaker": "krishna",
      "sanskrit": "रजसि प्रलयं गत्वा कर्मसङ्गिषु जायते ।\nतथा प्रलीनस्तमसि मूढयोनिषु जायते ॥",
      "iast": "rajasi pralayaṃ gatvā karmasaṅgiṣu jāyate |\ntathā pralīnastamasi mūḍhayoniṣu jāyate ||"
    },
    {
      "id": "14.16",
      "chapter": 14,
      "verse": 16,
      "speaker": "krishna",
      "sanskrit": "कर्मणः सुकृतस्याहुः सात्त्विकं निर्मलं फलम् ।\nरजसस्तु फलं दुःखमज्ञानं तमसः फलम् ॥",
      "iast": "karmaṇaḥ sukṛtasyāhuḥ sāttvikaṃ nirmalaṃ phalam |\nrajasastu phalaṃ duḥkhamajñānaṃ tamasaḥ phalam ||"
    },
    {
      "id": "14.17",
      "chapter": 14,
      "verse": 17,
      "speaker": "krishna",
      "sanskrit": "सत्त्वात्सञ्जायते ज्ञानं रजसो लोभ एव च ।\nप्रमादमोहौ तमसो भवतोऽज्ञानमेव च ॥",
      "iast": "sattvātsañjāyate jñānaṃ rajaso lobha eva ca |\npramādamohau tamaso bhavato'jñānameva ca ||"
    },
    {
      "id": "14.18",
      "chapter": 14,
      "verse": 18,
      "speaker": "krishna",
      "sanskrit": "ऊर्ध्वं गच्छन्ति सत्त्वस्था मध्ये तिष्ठन्ति राजसाः ।\nजघन्यगुणवृत्तिस्था अधो गच्छन्ति तामसाः ॥",
      "iast": "ūrdhvaṃ gacchanti sattvasthā madhye tiṣṭhanti rājasāḥ |\njaghanyaguṇavṛttisthā adho gacchanti tāmasāḥ ||"
    },
    {
      "id": "14.19",
      "chapter": 14,
      "verse": 19,
      "speaker": "krishna",
      "sanskrit": "नान्यं गुणेभ्यः कर्तारं यदा द्रष्टानुपश्यति ।\nगुणेभ्यश्च परं वेत्ति मद्भावं सोऽधिगच्छति ॥",
      "iast": "nānyaṃ guṇebhyaḥ kartāraṃ yadā draṣṭānupaśyati |\nguṇebhyaśca paraṃ vetti madbhāvaṃ so'dhigacchati ||"
    },
    {
      "id": "14.20",
      "chapter": 14,
      "verse": 20,
      "speaker": "krishna",
      "sanskrit": "गुणानेतानतीत्य त्रीन्देही देहसमुद्भवान् ।\nजन्ममृत्युजरादुःखैर्विमुक्तोऽमृतमश्नुते ॥",
      "iast": "guṇānetānatītya trīndehī dehasamudbhavān |\njanmamṛtyujarāduḥkhairvimukto'mṛtamaśnute ||"
    },
    {
      "id": "14.21",
      "chapter": 14,
      "verse": 21,
      "speaker": "arjuna",
      "sanskrit": "कैर्लिंगैस्त्रीन्गुणानेतानतीतो भवति प्रभो ।\nकिमाचारः कथं चैतांस्त्रीन्गुणानतिवर्तते ॥",
      "iast": "kairliṃgaistrīnguṇānetānatīto bhavati prabho |\nkimācāraḥ kathaṃ caitāṃstrīnguṇānativartate ||"
    },
    {
      "id": "14.22",
      "chapter": 14,
      "verse": 22,
      "speaker": "krishna",
      "sanskrit": "प्रकाशं च प्रवृत्तिं च मोहमेव च पाण्डव ।\nन द्वेष्टि सम्प्रवृत्तानि न निवृत्तानि काङ्क्षति ॥",
      "iast": "prakāśaṃ ca pravṛttiṃ ca mohameva ca pāṇḍava |\nna dveṣṭi sampravṛttāni na nivṛttāni kāṅkṣati ||"
    },
    {
      "id": "14.23",
      "chapter": 14,
      "verse": 23,
      "speaker": "krishna",
      "sanskrit": "उदासीनवदासीनो गुणैर्यो न विचाल्यते ।\nगुणा वर्तन्त इत्येव योऽवतिष्ठति नेङ्गते ॥",
      "iast": "udāsīnavadāsīno guṇairyo na vicālyate |\nguṇā vartanta ityeva yo'vatiṣṭhati neṅgate ||"
    },
    {
      "id": "14.24",
      "chapter": 14,
      "verse": 24,
      "speaker": "krishna",
      "sanskrit": "समदुःखसुखः स्वस्थः समलोष्टाश्मकाञ्चनः ।\nतुल्यप्रियाप्रियो धीरस्तुल्यनिन्दात्मसंस्तुतिः ॥",
      "iast": "samaduḥkhasukhaḥ svasthaḥ samaloṣṭāśmakāñcanaḥ |\ntulyapriyāpriyo dhīrastulyanindātmasaṃstutiḥ ||"
    },
    {
      "id": "14.25",
      "chapter": 14,
      "verse": 25,
      "speaker": "krishna",
      "sanskrit": "मानापमानयोस्तुल्यस्तुल्यो मित्रारिपक्षयोः ।\nसर्वारम्भपरित्यागी गुणातीतः स उच्यते ॥",
      "iast": "mānāpamānayostulyastulyo mitrāripakṣayoḥ |\nsarvārambhaparityāgī guṇātītaḥ sa ucyate ||"
    },
    {
      "id": "14.26",
      "chapter": 14,
      "verse": 26,
      "speaker": "krishna",
      "sanskrit": "मां च योऽव्यभिचारेण भक्तियोगेन सेवते ।\nस गुणान्समतीत्यैतान् ब्रह्मभूयाय कल्पते ॥",
      "iast": "māṃ ca yo'vyabhicāreṇa bhaktiyogena sevate |\nsa guṇānsamatītyaitān brahmabhūyāya kalpate ||"
    },
    {
      "id": "14.27",
      "chapter": 14,
      "verse": 27,
      "speaker": "krishna",
      "sanskrit": "ब्रह्मणो हि प्रतिष्ठाऽहममृतस्याव्ययस्य च ।\nशाश्वतस्य च धर्मस्य सुखस्यैकान्तिकस्य च ॥",
      "iast": "brahmaṇo hi pratiṣṭhā'hamamṛtasyāvyayasya ca |\nśāśvatasya ca dharmasya sukhasyaikāntikasya ca ||"
    }
  ]
}