{
  "chapter": 15,
  "verses": [
    {
      "id": "15.1",
      "chapter": 15,
      "verse": 1,
      "speaker": "krishna",
      "sanskrit": "ऊर्ध्वमूलमधःशाखमश्वत्थं प्राहुरव्ययम् ।\nछन्दांसि यस्य पर्णानि यस्तं वेद स वेदवित् ॥",
      "iast": "ūrdhvamūlamadhaḥśākhamaśvatthaṃ prāhuravyayam |\nchandāṃsi yasya parṇāni yastaṃ veda sa vedavit ||"
    },
    {
      "id": "15.2",
      "chapter": 15,
      "verse": 2,
      "speaker": "krishna",
      "sanskrit": "अधश्चोर्ध्वं प्रसृतास्तस्य शाखा\nगुणप्रवृद्धा विषयप्रवालाः ।\nअधश्च मूलान्यनुसन्ततानि\nकर्मानुबन्धीनि मनुष्यलोके ॥",
      "iast": "adhaścordhvaṃ prasṛtāstasya śākhā\nguṇapravṛddhā viṣayapravālāḥ |\nadhaśca mūlānyanusantatāni\nkarmānubandhīni manuṣyaloke ||"
    },
    {
      "id": "15.3",
      "chapter": 15,
      "verse": 3,
      "speaker": "krishna",
      "sanskrit": "न रूपमस्येह तथोपलभ्यते\nनान्तो न चादिर्न च संप्रतिष्ठा ।\nअश्वत्थमेनं सुविरूढमूल\nमसङ्गशस्त्रेण दृढेन छित्त्वा ॥",
      "iast": "na rūpamasyeha tathopalabhyate\nnānto na cādirna ca saṃpratiṣṭhā |\naśvatthamenaṃ suvirūḍhamūla\nmasaṅgaśastreṇa dṛḍhena chittvā ||"
    },
    {
      "id": "15.4",
      "chapter": 15,
      "verse": 4,
      "speaker": "krishna",
      "sanskrit": "ततः पदं तत्परिमार्गितव्य\nयस्मिन्गता न निवर्तन्ति भूयः ।\nतमेव चाद्यं पुरुषं प्रपद्ये\nयतः प्रवृत्तिः प्रसृता पुराणी ॥",
      "iast": "tataḥ padaṃ tatparimārgitavya\nyasmingatā na nivartanti bhūyaḥ |\ntameva cādyaṃ puruṣaṃ prapadye\nyataḥ pravṛttiḥ prasṛtā purāṇī ||"
    },
    {
      "id": "15.5",
      "chapter": 15,
      "verse": 5,
      "speaker": "krishna",
      "sanskrit": "निर्मानमोहा जितसङ्गदोषा\nअध्यात्मनित्या विनिवृत्तकामाः ।\nद्वन्द्वैर्विमुक्ताः सुखदुःखसंज्ञै\nर्गच्छन्त्यमूढाः पदमव्ययं तत् ॥",
      "iast": "nirmānamohā jitasaṅgadoṣā\nadhyātmanityā vinivṛttakāmāḥ |\ndvandvairvimuktāḥ sukhaduḥkhasaṃjñai\nrgacchantyamūḍhāḥ padamavyayaṃ tat ||"
    },
    {
      "id": "15.6",
      "chapter": 15,
      "verse": 6,
      "speaker": "krishna",
      "sanskrit": "न तद्भासयते सूर्यो न शशाङ्को न पावकः ।\nयद्गत्वा न निवर्तन्ते तद्धाम परमं मम ॥",
      "iast": "na tadbhāsayate sūryo na śaśāṅko na pāvakaḥ |\nyadgatvā na nivartante taddhāma paramaṃ mama ||"
    },
    {
      "id": "15.7",
      "chapter": 15,
      "verse": 7,
      "speaker": "krishna",
      "sanskrit": "ममैवांशो जीवलोके जीवभूतः सनातनः ।\nमनःषष्ठानीन्द्रियाणि प्रकृतिस्थानि कर्षति ॥",
      "iast": "mamaivāṃśo jīvaloke jīvabhūtaḥ sanātanaḥ |\nmanaḥṣaṣṭhānīndriyāṇi prakṛtisthāni karṣati ||"
    },
    {
      "id": "15.8",
      "chapter": 15,
      "verse": 8,
      "speaker": "krishna",
      "sanskrit": "शरीरं यदवाप्नोति यच्चाप्युत्क्रामतीश्वरः ।\nगृहीत्वैतानि संयाति वायुर्गन्धानिवाशयात् ॥",
      "iast": "śarīraṃ yadavāpnoti yaccāpyutkrāmatīśvaraḥ |\ngṛhītvaitāni saṃyāti vāyurgandhānivāśayāt ||"
    },
    {
      "id": "15.9",
      "chapter": 15,
      "verse": 9,
      "speaker": "krishna",
      "sanskrit": "श्रोत्रं चक्षुः स्पर्शनं च रसनं घ्राणमेव च ।\nअधिष्ठाय मनश्चायं विषयानुपसेवते ॥",
      "iast": "śrotraṃ cakṣuḥ sparśanaṃ ca rasanaṃ ghrāṇameva ca |\nadhiṣṭhāya manaścāyaṃ viṣayānupasevate ||"
    },
    {
      "id": "15.10",
      "chapter": 15,
      "verse": 10,
      "speaker": "krishna",
      "sanskrit": "उत्क्रामन्तं स्थितं वापि भुञ्जानं वा गुणान्वितम् ।\nविमूढा नानुपश्यन्ति पश्यन्ति ज्ञानचक्षुषः ॥",
      "iast": "utkrāmantaṃ sthitaṃ vāpi bhuñjānaṃ vā guṇānvitam |\nvimūḍhā nānupaśyanti paśyanti jñānacakṣuṣaḥ ||"
    },
    {
      "id": "15.11",
      "chapter": 15,
      "verse": 11,
      "speaker": "krishna",
      "sanskrit": "यतन्तो योगिनश्चैनं पश्यन्त्यात्मन्यवस्थितम् ।\nयतन्तोऽप्यकृतात्मानो नैनं पश्यन्त्यचेतसः ॥",
      "iast": "yatanto yoginaścainaṃ paśyantyātmanyavasthitam |\nyatanto'pyakṛtātmāno nainaṃ paśyantyacetasaḥ ||"
    },
    {
      "id": "15.12",
      "chapter": 15,
      "verse": 12,
      "speaker": "krishna",
      "sanskrit": "यदादित्यगतं तेजो जगद्भासयतेऽखिलम् ।\nयच्चन्द्रमसि यच्चाग्नौ तत्तेजो विद्धि मामकम् ॥",
      "iast": "yadādityagataṃ tejo jagadbhāsayate'khilam |\nyaccandramasi yaccāgnau tattejo viddhi māmakam ||"
    },
    {
      "id": "15.13",
      "chapter": 15,
      "verse": 13,
      "speaker": "krishna",
      "sanskrit": "गामाविश्य च भूतानि धारयाम्यहमोजसा ।\nपुष्णामि चौषधीः सर्वाः सोमो भूत्वा रसात्मकः ॥",
      "iast": "gāmāviśya ca bhūtāni dhārayāmyahamojasā |\npuṣṇāmi cauṣadhīḥ sarvāḥ somo bhūtvā rasātmakaḥ ||"
    },
    {
      "id": "15.14",
      "chapter": 15,
      "verse": 14,
      "speaker": "krishna",
      "sanskrit": "अहं वैश्वानरो भूत्वा प्राणिनां देहमाश्रितः ।\nप्राणापानसमायुक्तः पचाम्यन्नं चतुर्विधम् ॥",
      "iast": "ahaṃ vaiśvānaro bhūtvā prāṇināṃ dehamāśritaḥ |\nprāṇāpānasamāyuktaḥ pacāmyannaṃ caturvidham ||"
    },
    {
      "id": "15.15",
      "chapter": 15,
      "verse": 15,
      "speaker": "krishna",
      "sanskrit": "सर्वस्य चाहं हृदि सन्निविष्टो\nमत्तः स्मृतिर्ज्ञानमपोहनं च ।\nवेदैश्च सर्वैरहमेव वेद्यो\nवेदान्तकृद्वेदविदेव चाहम् ॥",
      "iast": "sarvasya cāhaṃ hṛdi sanniviṣṭo\nmattaḥ smṛtirjñānamapohanaṃ ca |\nvedaiśca sarvairahameva vedyo\nvedāntakṛdvedavideva cāham ||"
    },
    {
      "id": "15.16",
      "chapter": 15,
      "verse": 16,
      "speaker": "krishna",
      "sanskrit": "द्वाविमौ पुरुषौ लोके क्षरश्चाक्षर एव च ।\nक्षरः सर्वाणि भूतानि कूटस्थोऽक्षर उच्यते ॥",
      "iast": "dvāvimau puruṣau loke kṣaraścākṣara eva ca |\nkṣaraḥ sarvāṇi bhūtāni kūṭastho'kṣara ucyate ||"
    },
    {
      "id": "15.17",
      "chapter": 15,
      "verse": 17,
      "speaker": "krishna",
      "sanskrit": "उत्तमः पुरुषस्त्वन्यः परमात्मेत्युदाहृतः ।\nयो लोकत्रयमाविश्य बिभर्त्यव्यय ईश्वरः ॥",
      "iast": "uttamaḥ puruṣastvanyaḥ paramātmetyudāhṛtaḥ |\nyo lokatrayamāviśya bibhartyavyaya īśvaraḥ ||"
    },
    {
      "id": "15.18",
      "chapter": 15,
      "verse": 18,
      "speaker": "krishna",
      "sanskrit": "यस्मात्क्षरमतीतोऽहमक्षरादपि चोत्तमः ।\nअतोऽस्मि लोके वेदे च प्रथितः पुरुषोत्तमः ॥",
      "iast": "yasmātkṣaramatīto'hamakṣarādapi cottamaḥ |\nato'smi loke vede ca prathitaḥ puruṣottamaḥ ||"
    },
    {
      "id": "15.19",
      "chapter": 15,
      "verse": 19,
      "speaker": "krishna",
      "sanskrit": "यो मामेवमसम्मूढो जानाति पुरुषोत्तमम् ।\nस सर्वविद्भजति मां सर्वभावेन भारत ॥",
      "iast": "yo māmevamasammūḍho jānāti puruṣottamam |\nsa sarvavidbhajati māṃ sarvabhāvena bhārata ||"
    },
    {
      "id": "15.20",
      "chapter": 15,
      "verse": 20,
      "speaker": "krishna",
      "sanskrit": "इति गुह्यतमं शास्त्रमिदमुक्तं मयाऽनघ ।\nएतद्बुद्ध्वा बुद्धिमान्स्यात्कृतकृत्यश्च भारत ॥",
      "iast": "iti guhyatamaṃ śāstramidamuktaṃ mayā'nagha |\netadbuddhvā buddhimānsyātkṛtakṛtyaśca bhārata ||"
    }
  ]
}