{
  "chapter": 8,
  "verses": [
    {
      "id": "8.1",
      "chapter": 8,
      "verse": 1,
      "speaker": "arjuna",
      "sanskrit": "किं तद्ब्रह्म किमध्यात्मं किं कर्म पुरुषोत्तम ।\nअधिभूतं च किं प्रोक्तमधिदैवं किमुच्यते ॥",
      "iast": "kiṃ tadbrahma kimadhyātmaṃ kiṃ karma puruṣottama |\nadhibhūtaṃ ca kiṃ proktamadhidaivaṃ kimucyate ||"
    },
    {
      "id": "8.2",
      "chapter": 8,
      "verse": 2,
      "speaker": "arjuna",
      "sanskrit": "अधियज्ञः कथं कोऽत्र देहेऽस्मिन्मधुसूदन ।\nप्रयाणकाले च कथं ज्ञेयोऽसि नियतात्मभिः ॥",
      "iast": "adhiyajñaḥ kathaṃ ko'tra dehe'sminmadhusūdana |\nprayāṇakāle ca kathaṃ jñeyo'si niyatātmabhiḥ ||"
    },
    {
      "id": "8.3",
      "chapter": 8,
      "verse": 3,
      "speaker": "krishna",
      "sanskrit": "अक्षरं ब्रह्म परमं स्वभावोऽध्यात्ममुच्यते ।\nभूतभावोद्भवकरो विसर्गः कर्मसंज्ञितः ॥",
      "iast": "akṣaraṃ brahma paramaṃ svabhāvo'dhyātmamucyate |\nbhūtabhāvodbhavakaro visargaḥ karmasaṃjñitaḥ ||"
    },
    {
      "id": "8.4",
      "chapter": 8,
      "verse": 4,
      "speaker": "krishna",
      "sanskrit": "अधिभूतं क्षरो भावः पुरुषश्चाधिदैवतम् ।\nअधियज्ञोऽहमेवात्र देहे देहभृतां वर ॥",
      "iast": "adhibhūtaṃ kṣaro bhāvaḥ puruṣaścādhidaivatam |\nadhiyajño'hamevātra dehe dehabhṛtāṃ vara ||"
    },
    {
      "id": "8.5",
      "chapter": 8,
      "verse": 5,
      "speaker": "krishna",
      "sanskrit": "अन्तकाले च मामेव स्मरन्मुक्त्वा कलेवरम् ।\nयः प्रयाति स मद्भावं याति नास्त्यत्र संशयः ॥",
      "iast": "antakāle ca māmeva smaranmuktvā kalevaram |\nyaḥ prayāti sa madbhāvaṃ yāti nāstyatra saṃśayaḥ ||"
    },
    {
      "id": "8.6",
      "chapter": 8,
      "verse": 6,
      "speaker": "krishna",
      "sanskrit": "यं यं वापि स्मरन्भावं त्यजत्यन्ते कलेवरम् ।\nतं तमेवैति कौन्तेय सदा तद्भावभावितः ॥",
      "iast": "yaṃ yaṃ vāpi smaranbhāvaṃ tyajatyante kalevaram |\ntaṃ tamevaiti kaunteya sadā tadbhāvabhāvitaḥ ||"
    },
    {
      "id": "8.7",
      "chapter": 8,
      "verse": 7,
      "speaker": "krishna",
      "sanskrit": "तस्मात्सर्वेषु कालेषु मामनुस्मर युध्य च ।\nमय्यर्पितमनोबुद्धिर्मामेवैष्यस्यसंशयम् ॥",
      "iast": "tasmātsarveṣu kāleṣu māmanusmara yudhya ca |\nmayyarpitamanobuddhirmāmevaiṣyasyasaṃśayam ||"
    },
    {
      "id": "8.8",
      "chapter": 8,
      "verse": 8,
      "speaker": "krishna",
      "sanskrit": "अभ्यासयोगयुक्तेन चेतसा नान्यगामिना ।\nपरमं पुरुषं दिव्यं याति पार्थानुचिन्तयन् ॥",
      "iast": "abhyāsayogayuktena cetasā nānyagāminā |\nparamaṃ puruṣaṃ divyaṃ yāti pārthānucintayan ||"
    },
    {
      "id": "8.9",
      "chapter": 8,
      "verse": 9,
      "speaker": "krishna",
      "sanskrit": "कविं पुराणमनुशासितार\nमणोरणीयांसमनुस्मरेद्यः ।\nसर्वस्य धातारमचिन्त्यरूप\nमादित्यवर्णं तमसः परस्तात् ॥",
      "iast": "kaviṃ purāṇamanuśāsitāra\nmaṇoraṇīyāṃsamanusmaredyaḥ |\nsarvasya dhātāramacintyarūpa\nmādityavarṇaṃ tamasaḥ parastāt ||"
    },
    {
      "id": "8.10",
      "chapter": 8,
      "verse": 10,
      "speaker": "krishna",
      "sanskrit": "प्रयाणकाले मनसाऽचलेन\nभक्त्या युक्तो योगबलेन चैव ।\nभ्रुवोर्मध्ये प्राणमावेश्य सम्यक्\nस तं परं पुरुषमुपैति दिव्यम् ॥",
      "iast": "prayāṇakāle manasā'calena\nbhaktyā yukto yogabalena caiva |\nbhruvormadhye prāṇamāveśya samyak\nsa taṃ paraṃ puruṣamupaiti divyam ||"
    },
    {
      "id": "8.11",
      "chapter": 8,
      "verse": 11,
      "speaker": "krishna",
      "sanskrit": "यदक्षरं वेदविदो वदन्ति\nविशन्ति यद्यतयो वीतरागाः ।\nयदिच्छन्तो ब्रह्मचर्यं चरन्ति\nतत्ते पदं संग्रहेण प्रवक्ष्ये ॥",
      "iast": "yadakṣaraṃ vedavido vadanti\nviśanti yadyatayo vītarāgāḥ |\nyadicchanto brahmacaryaṃ caranti\ntatte padaṃ saṃgraheṇa pravakṣye ||"
    },
    {
      "id": "8.12",
      "chapter": 8,
      "verse": 12,
      "speaker": "krishna",
      "sanskrit": "सर्वद्वाराणि संयम्य मनो हृदि निरुध्य च ।\nमूर्ध्न्याधायात्मनः प्राणमास्थितो योगधारणाम् ॥",
      "iast": "sarvadvārāṇi saṃyamya mano hṛdi nirudhya ca |\nmūrdhnyādhāyātmanaḥ prāṇamāsthito yogadhāraṇām ||"
    },
    {
      "id": "8.13",
      "chapter": 8,
      "verse": 13,
      "speaker": "krishna",
      "sanskrit": "ओमित्येकाक्षरं ब्रह्म व्याहरन्मामनुस्मरन् ।\nयः प्रयाति त्यजन्देहं स याति परमां गतिम् ॥",
      "iast": "omityekākṣaraṃ brahma vyāharanmāmanusmaran |\nyaḥ prayāti tyajandehaṃ sa yāti paramāṃ gatim ||"
    },
    {
      "id": "8.14",
      "chapter": 8,
      "verse": 14,
      "speaker": "krishna",
      "sanskrit": "अनन्यचेताः सततं यो मां स्मरति नित्यशः ।\nतस्याहं सुलभः पार्थ नित्ययुक्तस्य योगिनः ॥",
      "iast": "ananyacetāḥ satataṃ yo māṃ smarati nityaśaḥ |\ntasyāhaṃ sulabhaḥ pārtha nityayuktasya yoginaḥ ||"
    },
    {
      "id": "8.15",
      "chapter": 8,
      "verse": 15,
      "speaker": "krishna",
      "sanskrit": "मामुपेत्य पुनर्जन्म दुःखालयमशाश्वतम् ।\nनाप्नुवन्ति महात्मानः संसिद्धिं परमां गताः ॥",
      "iast": "māmupetya punarjanma duḥkhālayamaśāśvatam |\nnāpnuvanti mahātmānaḥ saṃsiddhiṃ paramāṃ gatāḥ ||"
    },
    {
      "id": "8.16",
      "chapter": 8,
      "verse": 16,
      "speaker": "krishna",
      "sanskrit": "आब्रह्मभुवनाल्लोकाः पुनरावर्तिनोऽर्जुन ।\nमामुपेत्य तु कौन्तेय पुनर्जन्म न विद्यते ॥",
      "iast": "ābrahmabhuvanāllokāḥ punarāvartino'rjuna |\nmāmupetya tu kaunteya punarjanma na vidyate ||"
    },
    {
      "id": "8.17",
      "chapter": 8,
      "verse": 17,
      "speaker": "krishna",
      "sanskrit": "सहस्रयुगपर्यन्तमहर्यद्ब्रह्मणो विदुः ।\nरात्रिं युगसहस्रान्तां तेऽहोरात्रविदो जनाः ॥",
      "iast": "sahasrayugaparyantamaharyadbrahmaṇo viduḥ |\nrātriṃ yugasahasrāntāṃ te'horātravido janāḥ ||"
    },
    {
      "id": "8.18",
      "chapter": 8,
      "verse": 18,
      "speaker": "krishna",
      "sanskrit": "अव्यक्ताद्व्यक्तयः सर्वाः प्रभवन्त्यहरागमे ।\nरात्र्यागमे प्रलीयन्ते तत्रैवाव्यक्तसंज्ञके ॥",
      "iast": "avyaktādvyaktayaḥ sarvāḥ prabhavantyaharāgame |\nrātryāgame pralīyante tatraivāvyaktasaṃjñake ||"
    },
    {
      "id": "8.19",
      "chapter": 8,
      "verse": 19,
      "speaker": "krishna",
      "sanskrit": "भूतग्रामः स एवायं भूत्वा भूत्वा प्रलीयते ।\nरात्र्यागमेऽवशः पार्थ प्रभवत्यहरागमे ॥",
      "iast": "bhūtagrāmaḥ sa evāyaṃ bhūtvā bhūtvā pralīyate |\nrātryāgame'vaśaḥ pārtha prabhavatyaharāgame ||"
    },
    {
      "id": "8.20",
      "chapter": 8,
      "verse": 20,
      "speaker": "krishna",
      "sanskrit": "परस्तस्मात्तु भावोऽन्योऽव्यक्तोऽव्यक्तात्सनातनः ।\nयः स सर्वेषु भूतेषु नश्यत्सु न विनश्यति ॥",
      "iast": "parastasmāttu bhāvo'nyo'vyakto'vyaktātsanātanaḥ |\nyaḥ sa sarveṣu bhūteṣu naśyatsu na vinaśyati ||"
    },
    {
      "id": "8.21",
      "chapter": 8,
      "verse": 21,
      "speaker": "krishna",
      "sanskrit": "अव्यक्तोऽक्षर इत्युक्तस्तमाहुः परमां गतिम् ।\nयं प्राप्य न निवर्तन्ते तद्धाम परमं मम ॥",
      "iast": "avyakto'kṣara ityuktastamāhuḥ paramāṃ gatim |\nyaṃ prāpya na nivartante taddhāma paramaṃ mama ||"
    },
    {
      "id": "8.22",
      "chapter": 8,
      "verse": 22,
      "speaker": "krishna",
      "sanskrit": "पुरुषः स परः पार्थ भक्त्या लभ्यस्त्वनन्यया ।\nयस्यान्तःस्थानि भूतानि येन सर्वमिदं ततम् ॥",
      "iast": "puruṣaḥ sa paraḥ pārtha bhaktyā labhyastvananyayā |\nyasyāntaḥsthāni bhūtāni yena sarvamidaṃ tatam ||"
    },
    {
      "id": "8.23",
      "chapter": 8,
      "verse": 23,
      "speaker": "krishna",
      "sanskrit": "यत्र काले त्वनावृत्तिमावृत्तिं चैव योगिनः ।\nप्रयाता यान्ति तं कालं वक्ष्यामि भरतर्षभ ॥",
      "iast": "yatra kāle tvanāvṛttimāvṛttiṃ caiva yoginaḥ |\nprayātā yānti taṃ kālaṃ vakṣyāmi bharatarṣabha ||"
    },
    {
      "id": "8.24",
      "chapter": 8,
      "verse": 24,
      "speaker": "krishna",
      "sanskrit": "अग्निर्ज्योतिरहः शुक्लः षण्मासा उत्तरायणम् ।\nतत्र प्रयाता गच्छन्ति ब्रह्म ब्रह्मविदो जनाः ॥",
      "iast": "agnirjyotirahaḥ śuklaḥ ṣaṇmāsā uttarāyaṇam |\ntatra prayātā gacchanti brahma brahmavido janāḥ ||"
    },
    {
      "id": "8.25",
      "chapter": 8,
      "verse": 25,
      "speaker": "krishna",
      "sanskrit": "धूमो रात्रिस्तथा कृष्णः षण्मासा दक्षिणायनम् ।\nतत्र चान्द्रमसं ज्योतिर्योगी प्राप्य निवर्तते ॥",
      "iast": "dhūmo rātristathā kṛṣṇaḥ ṣaṇmāsā dakṣiṇāyanam |\ntatra cāndramasaṃ jyotiryogī prāpya nivartate ||"
    },
    {
      "id": "8.26",
      "chapter": 8,
      "verse": 26,
      "speaker": "krishna",
      "sanskrit": "शुक्लकृष्णे गती ह्येते जगतः शाश्वते मते ।\nएकया यात्यनावृत्तिमन्ययाऽऽवर्तते पुनः ॥",
      "iast": "śuklakṛṣṇe gatī hyete jagataḥ śāśvate mate |\nekayā yātyanāvṛttimanyayā''vartate punaḥ ||"
    },
    {
      "id": "8.27",
      "chapter": 8,
      "verse": 27,
      "speaker": "krishna",
      "sanskrit": "नैते सृती पार्थ जानन्योगी मुह्यति कश्चन ।\nतस्मात्सर्वेषु कालेषु योगयुक्तो भवार्जुन ॥",
      "iast": "naite sṛtī pārtha jānanyogī muhyati kaścana |\ntasmātsarveṣu kāleṣu yogayukto bhavārjuna ||"
    },
    {
      "id": "8.28",
      "chapter": 8,
      "verse": 28,
      "speaker": "krishna",
      "sanskrit": "वेदेषु यज्ञेषु तपःसु चैव\nदानेषु यत्पुण्यफलं प्रदिष्टम् ।\nअत्येति तत्सर्वमिदं विदित्वा\nयोगी परं स्थानमुपैति चाद्यम् ॥",
      "iast": "vedeṣu yajñeṣu tapaḥsu caiva\ndāneṣu yatpuṇyaphalaṃ pradiṣṭam |\natyeti tatsarvamidaṃ viditvā\nyogī paraṃ sthānamupaiti cādyam ||"
    }
  ]
}