Bhagavad Gita

Chapters

↑ ↓ move ← → switch column F favorite U read/unread L listen

Chapter 15
1 ऊर्ध्वमूलमधःशाखमश्वत्थं प्राहुरव्ययम् ūrdhvamūlamadhaḥśākhamaśvatthaṃ prāhuravyayam 2 अधश्चोर्ध्वं प्रसृतास्तस्य शाखा adhaścordhvaṃ prasṛtāstasya śākhā 3 न रूपमस्येह तथोपलभ्यते na rūpamasyeha tathopalabhyate 4 ततः पदं तत्परिमार्गितव्य tataḥ padaṃ tatparimārgitavya 5 निर्मानमोहा जितसङ्गदोषा nirmānamohā jitasaṅgadoṣā 6 न तद्भासयते सूर्यो न शशाङ्को न पावकः na tadbhāsayate sūryo na śaśāṅko na pāvakaḥ 7 ममैवांशो जीवलोके जीवभूतः सनातनः mamaivāṃśo jīvaloke jīvabhūtaḥ sanātanaḥ 8 शरीरं यदवाप्नोति यच्चाप्युत्क्रामतीश्वरः śarīraṃ yadavāpnoti yaccāpyutkrāmatīśvaraḥ 9 श्रोत्रं चक्षुः स्पर्शनं च रसनं घ्राणमेव च śrotraṃ cakṣuḥ sparśanaṃ ca rasanaṃ ghrāṇameva ca 10 उत्क्रामन्तं स्थितं वापि भुञ्जानं वा गुणान्वितम् utkrāmantaṃ sthitaṃ vāpi bhuñjānaṃ vā guṇānvitam 11 यतन्तो योगिनश्चैनं पश्यन्त्यात्मन्यवस्थितम् yatanto yoginaścainaṃ paśyantyātmanyavasthitam 12 यदादित्यगतं तेजो जगद्भासयतेऽखिलम् yadādityagataṃ tejo jagadbhāsayate'khilam 13 गामाविश्य च भूतानि धारयाम्यहमोजसा gāmāviśya ca bhūtāni dhārayāmyahamojasā 14 अहं वैश्वानरो भूत्वा प्राणिनां देहमाश्रितः ahaṃ vaiśvānaro bhūtvā prāṇināṃ dehamāśritaḥ 15 सर्वस्य चाहं हृदि सन्निविष्टो sarvasya cāhaṃ hṛdi sanniviṣṭo 16 द्वाविमौ पुरुषौ लोके क्षरश्चाक्षर एव च dvāvimau puruṣau loke kṣaraścākṣara eva ca 17 उत्तमः पुरुषस्त्वन्यः परमात्मेत्युदाहृतः uttamaḥ puruṣastvanyaḥ paramātmetyudāhṛtaḥ 18 यस्मात्क्षरमतीतोऽहमक्षरादपि चोत्तमः yasmātkṣaramatīto'hamakṣarādapi cottamaḥ 19 यो मामेवमसम्मूढो जानाति पुरुषोत्तमम् yo māmevamasammūḍho jānāti puruṣottamam 20 इति गुह्यतमं शास्त्रमिदमुक्तं मयाऽनघ iti guhyatamaṃ śāstramidamuktaṃ mayā'nagha

Chapter 15, verse 10

Krishna

उत्क्रामन्तं स्थितं वापि भुञ्जानं वा गुणान्वितम् ।विमूढा नानुपश्यन्ति पश्यन्ति ज्ञानचक्षुषः ॥

utkrāmantaṃ sthitaṃ vāpi bhuñjānaṃ vā guṇānvitam |vimūḍhā nānupaśyanti paśyanti jñānacakṣuṣaḥ ||

When it departs, when it stays, or when it enjoys, bound up with the gunas, the deluded do not see it. Those with the eye of knowledge see it.

Explanation

Krishna is speaking about the embodied self (jīva), which takes up the senses and mind to experience the world. Whether it leaves the body, remains in it, or enjoys sense objects while joined with the gunas (the three strands of nature: sattva, rajas, tamas), the deluded cannot perceive it. Only those whose "eye of knowledge" (jñāna-cakṣus) has opened can see it. Commentators differ on whether "the one who departs" is the individual self alone or the self as one with the Supreme, but all agree that this seeing comes through wisdom, not the senses.