Bhagavad Gita

Chapters

↑ ↓ move ← → switch column F favorite U read/unread L listen

Chapter 15
1 ऊर्ध्वमूलमधःशाखमश्वत्थं प्राहुरव्ययम् ūrdhvamūlamadhaḥśākhamaśvatthaṃ prāhuravyayam 2 अधश्चोर्ध्वं प्रसृतास्तस्य शाखा adhaścordhvaṃ prasṛtāstasya śākhā 3 न रूपमस्येह तथोपलभ्यते na rūpamasyeha tathopalabhyate 4 ततः पदं तत्परिमार्गितव्य tataḥ padaṃ tatparimārgitavya 5 निर्मानमोहा जितसङ्गदोषा nirmānamohā jitasaṅgadoṣā 6 न तद्भासयते सूर्यो न शशाङ्को न पावकः na tadbhāsayate sūryo na śaśāṅko na pāvakaḥ 7 ममैवांशो जीवलोके जीवभूतः सनातनः mamaivāṃśo jīvaloke jīvabhūtaḥ sanātanaḥ 8 शरीरं यदवाप्नोति यच्चाप्युत्क्रामतीश्वरः śarīraṃ yadavāpnoti yaccāpyutkrāmatīśvaraḥ 9 श्रोत्रं चक्षुः स्पर्शनं च रसनं घ्राणमेव च śrotraṃ cakṣuḥ sparśanaṃ ca rasanaṃ ghrāṇameva ca 10 उत्क्रामन्तं स्थितं वापि भुञ्जानं वा गुणान्वितम् utkrāmantaṃ sthitaṃ vāpi bhuñjānaṃ vā guṇānvitam 11 यतन्तो योगिनश्चैनं पश्यन्त्यात्मन्यवस्थितम् yatanto yoginaścainaṃ paśyantyātmanyavasthitam 12 यदादित्यगतं तेजो जगद्भासयतेऽखिलम् yadādityagataṃ tejo jagadbhāsayate'khilam 13 गामाविश्य च भूतानि धारयाम्यहमोजसा gāmāviśya ca bhūtāni dhārayāmyahamojasā 14 अहं वैश्वानरो भूत्वा प्राणिनां देहमाश्रितः ahaṃ vaiśvānaro bhūtvā prāṇināṃ dehamāśritaḥ 15 सर्वस्य चाहं हृदि सन्निविष्टो sarvasya cāhaṃ hṛdi sanniviṣṭo 16 द्वाविमौ पुरुषौ लोके क्षरश्चाक्षर एव च dvāvimau puruṣau loke kṣaraścākṣara eva ca 17 उत्तमः पुरुषस्त्वन्यः परमात्मेत्युदाहृतः uttamaḥ puruṣastvanyaḥ paramātmetyudāhṛtaḥ 18 यस्मात्क्षरमतीतोऽहमक्षरादपि चोत्तमः yasmātkṣaramatīto'hamakṣarādapi cottamaḥ 19 यो मामेवमसम्मूढो जानाति पुरुषोत्तमम् yo māmevamasammūḍho jānāti puruṣottamam 20 इति गुह्यतमं शास्त्रमिदमुक्तं मयाऽनघ iti guhyatamaṃ śāstramidamuktaṃ mayā'nagha

Chapter 15, verse 3

Krishna

न रूपमस्येह तथोपलभ्यतेनान्तो न चादिर्न च संप्रतिष्ठा ।अश्वत्थमेनं सुविरूढमूलमसङ्गशस्त्रेण दृढेन छित्त्वा ॥

na rūpamasyeha tathopalabhyatenānto na cādirna ca saṃpratiṣṭhā |aśvatthamenaṃ suvirūḍhamūlamasaṅgaśastreṇa dṛḍhena chittvā ||


Its form is not perceived here in that way, nor its end, nor its beginning, nor its foundation. Having cut down this ashvattha tree, whose roots have grown so firm, with the strong weapon of non-attachment…

Explanation

Krishna is continuing the image of the upside-down ashvattha (fig) tree, which stands for saṃsāra, the cycle of worldly existence. Ordinary experience cannot find its shape, its end, its beginning or its support. The way out is to cut it down with the firm weapon of non-attachment (asaṅga), freedom from clinging; Advaita reads the tree as ultimately unreal, while theistic schools see it as real but binding. The sentence continues into the next verse…