Bhagavad Gita

Chapitres

↑ ↓ naviguer ← → changer de colonne F favori U lu/non lu L écouter

Chapitre 3
1 ज्यायसी चेत्कर्मणस्ते मता बुद्धिर्जनार्दन jyāyasī cetkarmaṇaste matā buddhirjanārdana 2 व्यामिश्रेणेव वाक्येन बुद्धिं मोहयसीव मे vyāmiśreṇeva vākyena buddhiṃ mohayasīva me 3 लोकेऽस्मिन्द्विविधा निष्ठा पुरा प्रोक्ता मयानघ loke'smindvividhā niṣṭhā purā proktā mayānagha 4 न कर्मणामनारम्भान्नैष्कर्म्यं पुरुषोऽश्नुते na karmaṇāmanārambhānnaiṣkarmyaṃ puruṣo'śnute 5 न हि कश्चित्क्षणमपि जातु तिष्ठत्यकर्मकृत् na hi kaścitkṣaṇamapi jātu tiṣṭhatyakarmakṛt 6 कर्मेन्द्रियाणि संयम्य य आस्ते मनसा स्मरन् karmendriyāṇi saṃyamya ya āste manasā smaran 7 यस्त्विन्द्रियाणि मनसा नियम्यारभतेऽर्जुन yastvindriyāṇi manasā niyamyārabhate'rjuna 8 नियतं कुरु कर्म त्वं कर्म ज्यायो ह्यकर्मणः niyataṃ kuru karma tvaṃ karma jyāyo hyakarmaṇaḥ 9 यज्ञार्थात्कर्मणोऽन्यत्र लोकोऽयं कर्मबन्धनः yajñārthātkarmaṇo'nyatra loko'yaṃ karmabandhanaḥ 10 सहयज्ञाः प्रजाः सृष्ट्वा पुरोवाच प्रजापतिः sahayajñāḥ prajāḥ sṛṣṭvā purovāca prajāpatiḥ 11 देवान्भावयतानेन ते देवा भावयन्तु वः devānbhāvayatānena te devā bhāvayantu vaḥ 12 इष्टान्भोगान्हि वो देवा दास्यन्ते यज्ञभाविताः iṣṭānbhogānhi vo devā dāsyante yajñabhāvitāḥ 13 यज्ञशिष्टाशिनः सन्तो मुच्यन्ते सर्वकिल्बिषैः yajñaśiṣṭāśinaḥ santo mucyante sarvakilbiṣaiḥ 14 अन्नाद्भवन्ति भूतानि पर्जन्यादन्नसम्भवः annādbhavanti bhūtāni parjanyādannasambhavaḥ 15 कर्म ब्रह्मोद्भवं विद्धि ब्रह्माक्षरसमुद्भवम् karma brahmodbhavaṃ viddhi brahmākṣarasamudbhavam 16 एवं प्रवर्तितं चक्रं नानुवर्तयतीह यः evaṃ pravartitaṃ cakraṃ nānuvartayatīha yaḥ 17 यस्त्वात्मरतिरेव स्यादात्मतृप्तश्च मानवः yastvātmaratireva syādātmatṛptaśca mānavaḥ 18 नैव तस्य कृतेनार्थो नाकृतेनेह कश्चन naiva tasya kṛtenārtho nākṛteneha kaścana 19 तस्मादसक्तः सततं कार्यं कर्म समाचर tasmādasaktaḥ satataṃ kāryaṃ karma samācara 20 कर्मणैव हि संसिद्धिमास्थिता जनकादयः karmaṇaiva hi saṃsiddhimāsthitā janakādayaḥ 21 यद्यदाचरति श्रेष्ठस्तत्तदेवेतरो जनः yadyadācarati śreṣṭhastattadevetaro janaḥ 22 न मे पार्थास्ति कर्तव्यं त्रिषु लोकेषु किञ्चन na me pārthāsti kartavyaṃ triṣu lokeṣu kiñcana 23 यदि ह्यहं न वर्तेयं जातु कर्मण्यतन्द्रितः yadi hyahaṃ na varteyaṃ jātu karmaṇyatandritaḥ 24 उत्सीदेयुरिमे लोका न कुर्यां कर्म चेदहम् utsīdeyurime lokā na kuryāṃ karma cedaham 25 सक्ताः कर्मण्यविद्वांसो यथा कुर्वन्ति भारत saktāḥ karmaṇyavidvāṃso yathā kurvanti bhārata 26 न बुद्धिभेदं जनयेदज्ञानां कर्मसङ्गिनाम् na buddhibhedaṃ janayedajñānāṃ karmasaṅginām 27 प्रकृतेः क्रियमाणानि गुणैः कर्माणि सर्वशः prakṛteḥ kriyamāṇāni guṇaiḥ karmāṇi sarvaśaḥ 28 तत्त्ववित्तु महाबाहो गुणकर्मविभागयोः tattvavittu mahābāho guṇakarmavibhāgayoḥ 29 प्रकृतेर्गुणसम्मूढाः सज्जन्ते गुणकर्मसु prakṛterguṇasammūḍhāḥ sajjante guṇakarmasu 30 मयि सर्वाणि कर्माणि संन्यस्याध्यात्मचेतसा mayi sarvāṇi karmāṇi saṃnyasyādhyātmacetasā 31 ये मे मतमिदं नित्यमनुतिष्ठन्ति मानवाः ye me matamidaṃ nityamanutiṣṭhanti mānavāḥ 32 ये त्वेतदभ्यसूयन्तो नानुतिष्ठन्ति मे मतम् ye tvetadabhyasūyanto nānutiṣṭhanti me matam 33 सदृशं चेष्टते स्वस्याः प्रकृतेर्ज्ञानवानपि sadṛśaṃ ceṣṭate svasyāḥ prakṛterjñānavānapi 34 इन्द्रियस्येन्द्रियस्यार्थे रागद्वेषौ व्यवस्थितौ indriyasyendriyasyārthe rāgadveṣau vyavasthitau 35 श्रेयान्स्वधर्मो विगुणः परधर्मात्स्वनुष्ठितात् śreyānsvadharmo viguṇaḥ paradharmātsvanuṣṭhitāt 36 अथ केन प्रयुक्तोऽयं पापं चरति पूरुषः atha kena prayukto'yaṃ pāpaṃ carati pūruṣaḥ 37 काम एष क्रोध एष रजोगुणसमुद्भवः kāma eṣa krodha eṣa rajoguṇasamudbhavaḥ 38 धूमेनाव्रियते वह्निर्यथाऽऽदर्शो मलेन च dhūmenāvriyate vahniryathā''darśo malena ca 39 आवृतं ज्ञानमेतेन ज्ञानिनो नित्यवैरिणा āvṛtaṃ jñānametena jñānino nityavairiṇā 40 इन्द्रियाणि मनो बुद्धिरस्याधिष्ठानमुच्यते indriyāṇi mano buddhirasyādhiṣṭhānamucyate 41 तस्मात्त्वमिन्द्रियाण्यादौ नियम्य भरतर्षभ tasmāttvamindriyāṇyādau niyamya bharatarṣabha 42 इन्द्रियाणि पराण्याहुरिन्द्रियेभ्यः परं मनः indriyāṇi parāṇyāhurindriyebhyaḥ paraṃ manaḥ 43 एवं बुद्धेः परं बुद्ध्वा संस्तभ्यात्मानमात्मना evaṃ buddheḥ paraṃ buddhvā saṃstabhyātmānamātmanā

Chapitre 3, verset 16

Krishna

एवं प्रवर्तितं चक्रं नानुवर्तयतीह यः ।अघायुरिन्द्रियारामो मोघं पार्थ स जीवति ॥

evaṃ pravartitaṃ cakraṃ nānuvartayatīha yaḥ |aghāyurindriyārāmo moghaṃ pārtha sa jīvati ||

Ô Partha, celui qui, ici-bas, ne continue pas à faire tourner la roue ainsi mise en mouvement vit en vain : sa vie est pécheresse et il ne trouve son plaisir que dans les sens.

Explication

Krishna conclut ici son enseignement sur le cycle du don réciproque : le sacrifice (yajña) soutient le monde, et le monde nous soutient en retour. Celui qui prend part à ce cycle sans rien rendre et ne vit que pour les plaisirs des sens (indriyārāma) est dit « de vie pécheresse » (aghāyu) et vit en vain. Les commentateurs divergent sur ce que demande la « roue » : certains insistent sur les devoirs rituels des Védas, d'autres sur l'action désintéressée offerte pour le bien de tous.