பகவத் கீதை

அத்தியாயங்கள்

↑ ↓ நகர்த்த ← → நெடுவரிசை மாற்ற F பிடித்தது U படித்தது/படிக்காதது L கேள்

அத்தியாயம் 15
1 ऊर्ध्वमूलमधःशाखमश्वत्थं प्राहुरव्ययम् ūrdhvamūlamadhaḥśākhamaśvatthaṃ prāhuravyayam 2 अधश्चोर्ध्वं प्रसृतास्तस्य शाखा adhaścordhvaṃ prasṛtāstasya śākhā 3 न रूपमस्येह तथोपलभ्यते na rūpamasyeha tathopalabhyate 4 ततः पदं तत्परिमार्गितव्य tataḥ padaṃ tatparimārgitavya 5 निर्मानमोहा जितसङ्गदोषा nirmānamohā jitasaṅgadoṣā 6 न तद्भासयते सूर्यो न शशाङ्को न पावकः na tadbhāsayate sūryo na śaśāṅko na pāvakaḥ 7 ममैवांशो जीवलोके जीवभूतः सनातनः mamaivāṃśo jīvaloke jīvabhūtaḥ sanātanaḥ 8 शरीरं यदवाप्नोति यच्चाप्युत्क्रामतीश्वरः śarīraṃ yadavāpnoti yaccāpyutkrāmatīśvaraḥ 9 श्रोत्रं चक्षुः स्पर्शनं च रसनं घ्राणमेव च śrotraṃ cakṣuḥ sparśanaṃ ca rasanaṃ ghrāṇameva ca 10 उत्क्रामन्तं स्थितं वापि भुञ्जानं वा गुणान्वितम् utkrāmantaṃ sthitaṃ vāpi bhuñjānaṃ vā guṇānvitam 11 यतन्तो योगिनश्चैनं पश्यन्त्यात्मन्यवस्थितम् yatanto yoginaścainaṃ paśyantyātmanyavasthitam 12 यदादित्यगतं तेजो जगद्भासयतेऽखिलम् yadādityagataṃ tejo jagadbhāsayate'khilam 13 गामाविश्य च भूतानि धारयाम्यहमोजसा gāmāviśya ca bhūtāni dhārayāmyahamojasā 14 अहं वैश्वानरो भूत्वा प्राणिनां देहमाश्रितः ahaṃ vaiśvānaro bhūtvā prāṇināṃ dehamāśritaḥ 15 सर्वस्य चाहं हृदि सन्निविष्टो sarvasya cāhaṃ hṛdi sanniviṣṭo 16 द्वाविमौ पुरुषौ लोके क्षरश्चाक्षर एव च dvāvimau puruṣau loke kṣaraścākṣara eva ca 17 उत्तमः पुरुषस्त्वन्यः परमात्मेत्युदाहृतः uttamaḥ puruṣastvanyaḥ paramātmetyudāhṛtaḥ 18 यस्मात्क्षरमतीतोऽहमक्षरादपि चोत्तमः yasmātkṣaramatīto'hamakṣarādapi cottamaḥ 19 यो मामेवमसम्मूढो जानाति पुरुषोत्तमम् yo māmevamasammūḍho jānāti puruṣottamam 20 इति गुह्यतमं शास्त्रमिदमुक्तं मयाऽनघ iti guhyatamaṃ śāstramidamuktaṃ mayā'nagha

அத்தியாயம் 15, ஸ்லோகம் 2

கிருஷ்ணர்

अधश्चोर्ध्वं प्रसृतास्तस्य शाखागुणप्रवृद्धा विषयप्रवालाः ।अधश्च मूलान्यनुसन्ततानिकर्मानुबन्धीनि मनुष्यलोके ॥

adhaścordhvaṃ prasṛtāstasya śākhāguṇapravṛddhā viṣayapravālāḥ |adhaśca mūlānyanusantatānikarmānubandhīni manuṣyaloke ||

அதன் கிளைகள் கீழும் மேலும் பரவியுள்ளன; குணங்களால் வளர்க்கப்படுகின்றன; புலன்பொருள்களே அவற்றின் தளிர்கள். மனிதர்களின் உலகத்தில் கீழ்நோக்கியும் அதன் வேர்கள் படர்ந்துள்ளன; அவை செயல்களோடு மனிதனைப் பிணைக்கின்றன.

விளக்கம்

கிருஷ்ணர் பிரபஞ்சத்தைக் குறிக்கும் அஸ்வத்த (அரச) மரத்தின் உவமையைத் தொடர்கிறார்; அது சம்சாரம் எனும் உலக வாழ்வின் சுழற்சியைக் குறிக்கிறது. இயற்கையின் மூன்று குணங்கள் அதன் கிளைகளை வளர்க்கின்றன; புலன்களைக் கவரும் புலன்பொருள்களே அதன் புதிய தளிர்கள். மனித உலகில் படர்ந்த அதன் துணை வேர்கள், கர்மத்தின் பழக்கங்களாலும் பலன்களாலும் உயிர்களைக் கட்டுகின்றன. உவமையின் விவரங்களில் உரையாசிரியர்களிடையே வேறுபாடு உண்டு; ஆனால் இந்த மரம் மனிதனைச் சிக்கவைக்கும் உலகத்தையே குறிக்கிறது என்பதில் அனைவரும் ஒத்துள்ளனர்.