भूमिरापोऽनलो वायुः खं मनो बुद्धिरेव च ।अहङ्कार इतीयं मे भिन्ना प्रकृतिरष्टधा ॥
bhūmirāpo'nalo vāyuḥ khaṃ mano buddhireva ca |ahaṅkāra itīyaṃ me bhinnā prakṛtiraṣṭadhā ||
நிலம், நீர், நெருப்பு, காற்று, ஆகாயம், மனம், புத்தி, அகங்காரம் என்று எனது இயற்கை எட்டு விதமாகப் பிரிந்துள்ளது.
விளக்கம்
தன்னை உண்மையாக அறிபவர் மிகச் சிலரே என்று கூறிய பிறகு, கிருஷ்ணர் அர்ஜுனனுக்குத் தம் இயல்பை விளக்கத் தொடங்குகிறார். தமது தாழ்ந்த இயற்கையான பிரகிருதியின் எட்டுப் பகுதிகளை அவர் வரிசைப்படுத்துகிறார்: ஐந்து பருப்பொருள் கூறுகள், மனம் (மனஸ்), புத்தி (விவேகம்), “நான்” என்ற உணர்வு (அகங்காரம்). அடுத்த ஸ்லோகம் இந்த உலகைத் தாங்கும் உயர்ந்த இயற்கையான ஜீவனைக் குறிப்பிடுகிறது.