Bhagavad Gita

Chapitres

↑ ↓ naviguer ← → changer de colonne F favori U lu/non lu L écouter

Chapitre 4
1 इमं विवस्वते योगं प्रोक्तवानहमव्ययम् imaṃ vivasvate yogaṃ proktavānahamavyayam 2 एवं परम्पराप्राप्तमिमं राजर्षयो विदुः evaṃ paramparāprāptamimaṃ rājarṣayo viduḥ 3 स एवायं मया तेऽद्य योगः प्रोक्तः पुरातनः sa evāyaṃ mayā te'dya yogaḥ proktaḥ purātanaḥ 4 अपरं भवतो जन्म परं जन्म विवस्वतः aparaṃ bhavato janma paraṃ janma vivasvataḥ 5 बहूनि मे व्यतीतानि जन्मानि तव चार्जुन bahūni me vyatītāni janmāni tava cārjuna 6 अजोऽपि सन्नव्ययात्मा भूतानामीश्वरोऽपि सन् ajo'pi sannavyayātmā bhūtānāmīśvaro'pi san 7 यदा यदा हि धर्मस्य ग्लानिर्भवति भारत yadā yadā hi dharmasya glānirbhavati bhārata 8 परित्राणाय साधूनां विनाशाय च दुष्कृताम् paritrāṇāya sādhūnāṃ vināśāya ca duṣkṛtām 9 जन्म कर्म च मे दिव्यमेवं यो वेत्ति तत्त्वतः janma karma ca me divyamevaṃ yo vetti tattvataḥ 10 वीतरागभयक्रोधा मन्मया मामुपाश्रिताः vītarāgabhayakrodhā manmayā māmupāśritāḥ 11 ये यथा मां प्रपद्यन्ते तांस्तथैव भजाम्यहम् ye yathā māṃ prapadyante tāṃstathaiva bhajāmyaham 12 काङ्क्षन्तः कर्मणां सिद्धिं यजन्त इह देवताः kāṅkṣantaḥ karmaṇāṃ siddhiṃ yajanta iha devatāḥ 13 चातुर्वर्ण्यं मया सृष्टं गुणकर्मविभागशः cāturvarṇyaṃ mayā sṛṣṭaṃ guṇakarmavibhāgaśaḥ 14 न मां कर्माणि लिम्पन्ति न मे कर्मफले स्पृहा na māṃ karmāṇi limpanti na me karmaphale spṛhā 15 एवं ज्ञात्वा कृतं कर्म पूर्वैरपि मुमुक्षुभिः evaṃ jñātvā kṛtaṃ karma pūrvairapi mumukṣubhiḥ 16 किं कर्म किमकर्मेति कवयोऽप्यत्र मोहिताः kiṃ karma kimakarmeti kavayo'pyatra mohitāḥ 17 कर्मणो ह्यपि बोद्धव्यं बोद्धव्यं च विकर्मणः karmaṇo hyapi boddhavyaṃ boddhavyaṃ ca vikarmaṇaḥ 18 कर्मण्यकर्म यः पश्येदकर्मणि च कर्म यः karmaṇyakarma yaḥ paśyedakarmaṇi ca karma yaḥ 19 यस्य सर्वे समारम्भाः कामसङ्कल्पवर्जिताः yasya sarve samārambhāḥ kāmasaṅkalpavarjitāḥ 20 त्यक्त्वा कर्मफलासङ्गं नित्यतृप्तो निराश्रयः tyaktvā karmaphalāsaṅgaṃ nityatṛpto nirāśrayaḥ 21 निराशीर्यतचित्तात्मा त्यक्तसर्वपरिग्रहः nirāśīryatacittātmā tyaktasarvaparigrahaḥ 22 यदृच्छालाभसन्तुष्टो द्वन्द्वातीतो विमत्सरः yadṛcchālābhasantuṣṭo dvandvātīto vimatsaraḥ 23 गतसङ्गस्य मुक्तस्य ज्ञानावस्थितचेतसः gatasaṅgasya muktasya jñānāvasthitacetasaḥ 24 ब्रह्मार्पणं ब्रह्महविर्ब्रह्माग्नौ ब्रह्मणा हुतम् brahmārpaṇaṃ brahmahavirbrahmāgnau brahmaṇā hutam 25 दैवमेवापरे यज्ञं योगिनः पर्युपासते daivamevāpare yajñaṃ yoginaḥ paryupāsate 26 श्रोत्रादीनीन्द्रियाण्यन्ये संयमाग्निषु जुह्वति śrotrādīnīndriyāṇyanye saṃyamāgniṣu juhvati 27 सर्वाणीन्द्रियकर्माणि प्राणकर्माणि चापरे sarvāṇīndriyakarmāṇi prāṇakarmāṇi cāpare 28 द्रव्ययज्ञास्तपोयज्ञा योगयज्ञास्तथापरे dravyayajñāstapoyajñā yogayajñāstathāpare 29 अपाने जुह्वति प्राण प्राणेऽपानं तथाऽपरे apāne juhvati prāṇa prāṇe'pānaṃ tathā'pare 30 अपरे नियताहाराः प्राणान्प्राणेषु जुह्वति apare niyatāhārāḥ prāṇānprāṇeṣu juhvati 31 यज्ञशिष्टामृतभुजो यान्ति ब्रह्म सनातनम् yajñaśiṣṭāmṛtabhujo yānti brahma sanātanam 32 एवं बहुविधा यज्ञा वितता ब्रह्मणो मुखे evaṃ bahuvidhā yajñā vitatā brahmaṇo mukhe 33 श्रेयान्द्रव्यमयाद्यज्ञाज्ज्ञानयज्ञः परन्तप śreyāndravyamayādyajñājjñānayajñaḥ parantapa 34 तद्विद्धि प्रणिपातेन परिप्रश्नेन सेवया tadviddhi praṇipātena paripraśnena sevayā 35 यज्ज्ञात्वा न पुनर्मोहमेवं यास्यसि पाण्डव yajjñātvā na punarmohamevaṃ yāsyasi pāṇḍava 36 अपि चेदसि पापेभ्यः सर्वेभ्यः पापकृत्तमः api cedasi pāpebhyaḥ sarvebhyaḥ pāpakṛttamaḥ 37 यथैधांसि समिद्धोऽग्निर्भस्मसात्कुरुतेऽर्जुन yathaidhāṃsi samiddho'gnirbhasmasātkurute'rjuna 38 न हि ज्ञानेन सदृशं पवित्रमिह विद्यते na hi jñānena sadṛśaṃ pavitramiha vidyate 39 श्रद्धावाँल्लभते ज्ञानं तत्परः संयतेन्द्रियः śraddhāvām̐llabhate jñānaṃ tatparaḥ saṃyatendriyaḥ 40 अज्ञश्चाश्रद्दधानश्च संशयात्मा विनश्यति ajñaścāśraddadhānaśca saṃśayātmā vinaśyati 41 योगसंन्यस्तकर्माणं ज्ञानसंछिन्नसंशयम् yogasaṃnyastakarmāṇaṃ jñānasaṃchinnasaṃśayam 42 तस्मादज्ञानसंभूतं हृत्स्थं ज्ञानासिनाऽऽत्मनः tasmādajñānasaṃbhūtaṃ hṛtsthaṃ jñānāsinā''tmanaḥ

Chapitre 4, verset 30

Krishna

अपरे नियताहाराः प्राणान्प्राणेषु जुह्वति ।सर्वेऽप्येते यज्ञविदो यज्ञक्षपितकल्मषाः ॥

apare niyatāhārāḥ prāṇānprāṇeṣu juhvati |sarve'pyete yajñavido yajñakṣapitakalmaṣāḥ ||

D’autres, qui règlent leur nourriture, offrent les souffles vitaux dans les souffles vitaux. Tous ceux-là connaissent le sacrifice, et par le sacrifice leurs fautes sont détruites.

Explication

Krishna poursuit la liste des diverses formes de sacrifice (yajña), c’est-à-dire d’actes d’offrande pratiqués avec discipline. Il ajoute ici ceux qui modèrent leur alimentation et offrent un souffle vital (prāṇa) dans d’autres souffles, une discipline du souffle et de la nourriture. Il affirme que tous comprennent le sacrifice et que celui-ci les purifie de leurs impuretés (kalmaṣa). Les commentateurs divergent sur la pratique exacte : certains y voient un exercice technique de respiration yogique, d’autres une image générale de la maîtrise de soi.