செயல்களும் கருவிகளும் உருவாவதற்குக் காரணம் பிரகிருதி (இயற்கை) என்று கூறப்படுகிறது; இன்ப துன்பங்களை அனுபவிப்பதற்குக் காரணம் புருஷன் என்று கூறப்படுகிறது.
விளக்கம்
கிருஷ்ணர் இங்கே க்ஷேத்திரம், அதை அறிபவன் என்ற இரு அடிப்படைத் தத்துவங்களை விளக்குகிறார்: எல்லாப் பொருள்களுக்கும் மூலமான பிரகிருதி (இயற்கை), உணர்வுள்ள ஆன்மாவான புருஷன். உடல், புலன்கள், செயல்கள் அனைத்தையும் உருவாக்குவது பிரகிருதி; இன்ப துன்பங்களை அனுபவிப்பவன் (போக்தா) புருஷன். “கார்ய-காரண” என்பதை உடலும் புலன்களும் என்று சிலரும், விளைவுகளும் அவற்றின் காரணங்களும் என்று வேறு சிலரும் கொள்கிறார்கள்; புருஷனுக்கும் பிரகிருதிக்கும் உள்ள உறவிலும் மரபுகள் வேறுபடுகின்றன. ஆயினும் செயல்படுதல் பிரகிருதிக்கும், அனுபவித்தல் புருஷனுக்கும் உரியது என்று பணிகளைப் பிரித்துக் காட்டுவதே இந்த ஸ்லோகத்தின் நோக்கம்.