प्रकृतिं पुरुषं चैव क्षेत्रं क्षेत्रज्ञमेव च ।एतद्वेदितुमिच्छामि ज्ञानं ज्ञेयं च केशव ॥
prakṛtiṃ puruṣaṃ caiva kṣetraṃ kṣetrajñameva ca |etadveditumicchāmi jñānaṃ jñeyaṃ ca keśava ||
இயற்கையையும் புருஷனையும், க்ஷேத்திரத்தையும் க்ஷேத்திரஜ்ஞனையும், ஞானத்தையும் அறியத்தக்கதையும் – இவற்றை அறிய விரும்புகிறேன், கேசவா.
விளக்கம்
அர்ஜுனன் இந்த அத்தியாயத்தை மூன்று இணைகளைப் பற்றிக் கிருஷ்ணரிடம் கேட்டுத் தொடங்குகிறான்: இயற்கை (பிரகிருதி), உணர்வுள்ள ஆன்மா அல்லது புருஷன், க்ஷேத்திரம் (உடலும் அதன் உலகமும்), அதை அறிபவன் (க்ஷேத்திரஜ்ஞன்), ஞானம், அறியத்தக்கது (ஜ்ஞேயம்). கிருஷ்ணரின் பதில் அடுத்த ஸ்லோகங்களில் வருகிறது. சில பாடபேதங்களில் இந்த ஸ்லோகம் இல்லை; அதனால் சில பதிப்புகளில் 13-ஆம் அத்தியாயம் அடுத்த ஸ்லோகத்தில் தொடங்குகிறது.