पुरुषः प्रकृतिस्थो हि भुङ्क्ते प्रकृतिजान्गुणान् ।कारणं गुणसङ्गोऽस्य सदसद्योनिजन्मसु ॥
puruṣaḥ prakṛtistho hi bhuṅkte prakṛtijānguṇān |kāraṇaṃ guṇasaṅgo'sya sadasadyonijanmasu ||
பிரகிருதியில் நிலைபெற்றுள்ள புருஷன் பிரகிருதியில் பிறந்த குணங்களை அனுபவிக்கிறான். குணங்களின் மீதுள்ள பற்றே அவன் நல்லதும் தீயதுமான கருவறைகளில் பிறப்பதற்குக் காரணம்.
விளக்கம்
கிருஷ்ணர் க்ஷேத்திரத்தையும் அதை அறிபவனையும் பற்றிய விளக்கத்தைத் தொடர்கிறார். புருஷன், அதாவது தனிப்பட்ட ஆத்மா, பிரகிருதியில், அதாவது இயற்கையில், நிலைகொண்டு அதிலிருந்து தோன்றும் மூன்று குணங்களை (சத்வம், ரஜஸ், தமஸ்) அனுபவிக்கிறான். இந்தக் குணங்களின் மீதுள்ள பற்றே (சங்கம்) உயர்ந்த அல்லது தாழ்ந்த பிறவிகளுக்குக் காரணமாகிறது. இந்தப் புருஷன் இறைவனிடமிருந்து வேறுபட்ட தனி ஆத்மாவா அல்லது இறுதியில் பரம்பொருளுடன் ஒன்றானவனா என்பதில் மரபுகள் வேறுபடுகின்றன; ஆனால் பற்றே பந்தத்தின் காரணம் என்பதை அனைத்தும் ஏற்கின்றன.