न तदस्ति पृथिव्यां वा दिवि देवेषु वा पुनः ।सत्त्वं प्रकृतिजैर्मुक्तं यदेभिः स्यात्त्रिभिर्गुणैः ॥
na tadasti pṛthivyāṃ vā divi deveṣu vā punaḥ |sattvaṃ prakṛtijairmuktaṃ yadebhiḥ syāttribhirguṇaiḥ ||
பூமியிலோ, வானுலகில் தேவர்களிடையேயோ, இயற்கையிலிருந்து பிறந்த இந்த மூன்று குணங்களிலிருந்தும் விடுபட்ட உயிர் எதுவும் இல்லை.
விளக்கம்
கிருஷ்ணர் மூன்று வகை இன்பங்களை விவரித்து வந்தார்; இங்கே அதை விரிவுபடுத்துகிறார்: மனிதர்களாயினும் தேவர்களாயினும் எல்லா உயிர்களும் இயற்கையின் மூன்று குணங்களால் உருவாகின்றன. அவை சத்துவம் (தெளிவு), ரஜஸ் (ஆசை, செயலூக்கம்), தமஸ் (மந்தம், மயக்கம்). இந்த ஸ்லோகத்தில் “சத்துவம்” என்ற சொல் குணத்தைக் குறிக்காமல் “உயிர்” அல்லது “ஜீவன்” என்ற பொருளில் வருகிறது. இது அடுத்த ஸ்லோகத்தில் கடமைகள் இந்த குணங்களின்படி பகுக்கப்படுவதற்கு அடிப்படையாகிறது.